Henk de Court Onderwater

Henk de Court Onderwater: kunstschilder,  6 aug. 1877 – 8 mei 1905

Geboren in Dordrecht als zoon van een bekende Dordrechtse handelsfamilie.
Aanvankelijk werd hij voor de handel bestemd, maar tekenen interesseerde hem meer. Het verhaal gaat dat zijn vader aan Jozef Israëls een tekening van hem liet zien en hem om advies verzocht. Dat luidde: stuur de jongen maar eens naar Parijs en laat hem daar een jaar of wat werken.

Op 16-jarige leeftijd, in 1893,  werd hij leerling van de Rotterdamse academie voor Beeldende Kunsten. Drie jaar later vertrok hij naar Parijs waar hij zijn studie voltooide op de destijds vermaarde Academie van Rodolphe Julian (1834-1908), een privé kunstacademie, waar een groot aantal aankomende schilders, tekenaars en beeldhouwers college liep. Zijn ouders en jongste zuster Nel vergezelden hem gedurende het eerste half jaar. Van 16 sept. 1896 tot 1 februari 1897 verbleven ook zij in Parijs. 
Hij bleef er vier jaar. Net als zijn leermeester Julian bepaalde hij zich vooral tot het genrestuk en het portret. Genrestuk: een voorstelling uit het dagelijkse leven of uit de alledaagse omgeving. In de 19e eeuw was dit zeer populair.
Uit het gastenboek van hotel Spaander, Volendam (met zijn handtekening) weten we dat hij daar in oktober 1899 verbleef. Helaas hangt daar geen werk meer van hem.

In 1901 deed hij mee aan een expositie in Parijs, daarna leefde hij in Brugge, België en keerde uiteindelijk terug naar Nederland:  Heeze, Volendam en Dordrecht tot 1903. In Dordrecht werd hij lid van het Dordtsche  tekengenootschap Pictura.

Vandaar trok hij naar Laren en werd lid van de Larensche Club van tien, een schildersgroep. Hij schilderde, tekende en lithografeerde portretten, figuur en vooral in zijn Larense tijd veel boereninterieurs. De club van 10 bestond uit:
Jaap Dooyewaard, Frans Langeveld, Lammert van der Tonge, Frans Deutman, David Schulman, Jac Snoeck, Tony Offermans, Gerrit Willem van Blaaderen
In Amsterdam werd hij lid van Arti et Amicitiae.

Een grote handicap voor hem was zijn invaliditeit, die hem slechts met behulp van beugels in staat stelde te lopen. Hij werd hiermee geboren, lijkt het. Op oude familiefoto’s zien we hem zitten op een ezel, en op de bok, met beugels om zijn onderbeen.

Hij was een beminnelijke en beschaafde kunstenaar die graag gezien werd in het levendige en actieve gezelschap, dat deze Larense schilders vormden tijdens de bijeenkomsten in het Kroegje van Hamdorff. (bron)

In 1904 kreeg hij de Willinck Van Collenprijs uitgereikt, voor het schilderij op de foto hieronder (links). Op deze foto zit hij voor het schilderij en leest de krant, waarschijnlijk het bericht dat hij de prijs had gewonnen. We hebben het schilderij nog niet teruggevonden, wel een schilderij dat er erg op lijkt. Dit lijkt een voorstudie te zijn geweest. Verschillen zitten hem vooral in de positionering van het hoofd op het schilderij. Bij de voorstudie raakt de kap de rand van het schilderij, zowel boven als rechts. Bij het winnende schilderij heeft hij ruimte gelaten tot de rand.

Het schilderij waarmee  hij de Willinck Van Collenprijs won

Voorstudie voor het winnende schilderij

Op zijn 27e schreef hij zijn ouders over deze prijs:
14 april 1904

Beste ouders,
Ik lees juist vanavond in de courant dat ik de Willink van Collen-prijs heb gekregen in Arti et Amicitiae met H. Luns en Wolter de laatste een goede vriend van me.
Het doet me verduiveld veel genoegen vooral omdat het is met een oud vrouwtje dat al zo moeilijk is er iets goeds van te maken. Nu zal ik het wel verkopen aan de verloting ook.
Het is een begin van het jaar en hoop ik nu maar dat het een beetje beter zal gaan.
…
Hij werd neerslachtig. http://www.devalk.com/kunstenaars/court/court.html schrijft hierover:  Voor Court Onderwater zelf, van aard uiterst gevoelig en tamelijk melancholiek, was de confrontatie met hun beweeglijkheid een steeds duidelijker accent op zijn onmacht. Het werd een obsessie voor hem, die tenslotte resulteerde in een fatale daad. Tijdens een bezoek aan zijn familie in Dordrecht pleegde hij in een bui van diepe neerslachtigheid zelfmoord. Dit gebeurde in 1905 toen hij nog slechts 27 jaar oud was. De gehele Larense schildersgroep was diep geschokt door deze volkomen onverwachte wanhoopsdaad.
Men was het er over eens dat hiermee een jong en begaafd schilderstalent verloren was gegaan. Nagelaten werken tonen ook overtuigend zijn onmiskenbare kwaliteiten en zijn Gooise werken zijn verbonden met de Larense school.

Familieleden (nazaten van zijn 2 zusters, Henk was ongetrouwd) kregen veel van zijn werken via erfenissen in huis. We hebben foto’s gemaakt van de schilderijen, schetsen, tekeningen en scans van de brieven. We raakten onder de indruk van de kwaliteit en de hoeveelheid en hebben een groot deel hiervan op deze website bij elkaar gebracht.
We zochten en vonden op internet de tentoonstellingen waar hij aan deelnam:

	1901: Parijs	- garde malade (zorgen voor de zieke)
	1902: Rotterdam
	1902: Katwijk aan zee: ‘Schilderijen Tentoonstelling van Hollandsche Meesters’ tijdens de ’Nederlandsche Visscherij- en Schilderijen-Tentoonstelling’ van 3 juli tot en met 30 september 1902.	Volendammer visscher
	1903: Amsterdam	- Kantwerksters te Brugge – Moeder en kind
	1904: wereldtentoonstelling St Louis (Missouri)	Laren’s binnenhuis-schilderij (125 bij 152). Hij kreeg hiervoor een zilveren medaille. Zijn ouders schonken dit schilderij na zijn overlijden aan het Dordrechts museum.
Werk van overleden Gooische Meesters	1938: (posthuum) kunstzaal Hamdorff te Laren:	Zijn “Larensche vrouw” behaalde de eerste prijs.

	Henk correspondeerde uitgebreid met zijn bijna 2 jaar jongere zusje Nel Chabot-de Court Onderwater. Nel bewaarde zijn brieven, foto’s, kranteknipsels en dergelijke in een fotoboek. Later kwam dit in handen van haar kleinzoon Boudewijn Chabot.
	We sluiten niet uit dat zich op deze website werk van een andere kunstschilder bevindt. Op niet ieder schilderij/tekening/schets staat de handtekening van Henk de Court Onderwater. Op het plaatje links ziet u de onderschriften die hij gebruikte bij de ons bekende schilderijen.

Mocht u een werk herkennen als zijnde het werk van een andere kunstenaar, meldt u ons dit dan graag op de pagina reacties.

Ook zouden wij het graag horen als u zelf in bezit bent van een schilderij van Henk de Court Onderwater.

Naast schilderijen, tekeningen en schetsen vindt u op deze site ook schilderijen die we vonden  op internet, in een museum of op een veiling. Ook een deel van de brieven, ansichtkaarten  uit het fotoboek van zijn zuster Nel vindt u hier.

Klikt u hiervoor op de zwarte menubalk bovenaan. Als u op een kleine foto klikt opent zich een groot scherm. U kunt dan met knoppen links en rechts bladeren door de foto’s.